Voorbereid op pad
Een inspectie wordt vooraf telefonisch afgesproken met de eigenaar of beheerder. Ter voorbereiding zoeken de monumentenwachters de aandachtspunten van het object na in eerdere inspectierapporten of op tekening.

In gesprek met de klant
Na aankomst melden de monumentenwachters zich bij de eigenaar of beheerder. Ze informeren naar uitgevoerde reparaties en nieuwe gebreken of problemen.

Blik op de buitenkant
De werkelijke inspectie begint meestal aan de buitenzijde. Daarbij letten de monumentenwachters onder meer op de staat van het metselwerk, het schilderwerk, goten en afvoeren, en sporen van lekkages.
Ook het omringende terrein wordt bij de inspectie betrokken. Zo is er aandacht voor hekwerken, tuinmuren en bestrating, en gewenste en ongewenste begroeiing en diersoorten.

Het dak op
Het dak krijgt bijzondere aandacht van het inspectieteam. Als zich hier gebreken voordoen, hebben die bijna altijd vervelende gevolgen voor de onderliggende constructie. De monumentenwachters zijn daarom zeer alert op lekkages en aantastingen door schimmels of houtborende insecten. Waar nodig en mogelijk, treffen zij direct maatregelen:

• een afgegleden dakpan wordt teruggelegd
• een kapotte daklei wordt vervangen
• een verstopte goot wordt schoongemaakt

Moeilijk bereikbare plaatsen
Monumentenwachters komen op plaatsen waar de gemiddelde eigenaar zich liever niet waagt: op de torenspits, in de uithoeken van de kapconstructie of bungelend aan een touw tegen de gevel. Door deskundig gebruik van ladders, klimtuigen en andere hulpmiddelen kan, voor zover dat veilig mogelijk is, er ook op moeilijk bereikbare plaatsen worden geïnspecteerd.

Ook binnen het object wordt gekeken of zich bouwkundige problemen voordoen of aankondigen.
Kleine vochtplekken, scheurtjes of hoopjes boormeel kunnen aanleiding zijn om snel in te grijpen. Verder controleren de monumentenwachters of karakteristieke elementen in goede staat verkeren. Enkele voorbeelden daarvan zijn trappenhuizen, stucplafonds, tegelvloeren, muurschilderingen en historisch meubilair.

Oog voor detail
Elk object heeft zijn eigen, soms unieke kenmerken. Ook die details worden door de monumentenwachten met een kritisch oog bewaakt. Het kan gaan om een speciale gevelsteen, een bijzonder glas-in-loodraam of een zandstenen kozijnstijl waaraan generaties edellieden hun zwaarden en messen hebben gescherpt.

Rapportage
De monumentenwachter noteert geconstateerde gebreken en geeft adviezen voor oplossingen in een uitgebreid inspectierapport. Dit rapport heeft sinds kort een nieuwe, verbeterde opzet: elk bouwkundig onderdeel van het monument komt erin aan de orde. De bevindingen worden duidelijk geïllustreerd met digitale foto's. Het inspectierapport geeft meteen adviezen over materialen en reparatiemethodes. Ook worden adviezen gegeven over (nog) aan te brengen veiligheidsvoorzieningen om alle te inspecteren punten veilig te kunnen bereiken. Als veilige bereikbaarheid mogelijk is, komt dat ook het inspectieresultaat ten goede. De nieuwe opzet is erg handig voor architecten of aannemers die met uw pand aan de slag gaan. Het rapport ontvangt u enkele weken na de inspectie in huis.
Als eigenaar bent u vrij om te bepalen in hoeverre u de adviezen opvolgt en door wie u de werkzaamheden laat uitvoeren. Het rapport is ook praktisch bij het aanvragen van een subsidie of belastingaftrek.